સૂર્યકુંડ ધામ

અહીં પાણીનું સામાન્ય તાપમાન ૧૬૯-૧૯૦ ડિગ્રી ફેરનહીટ છે. બે ગરમ પાણીના ઝરણા ઉપરાંત, એક ઠંડુ પાણીનું ઝરણું પણ છે. આ પાણીમાં સલ્ફરનું પ્રમાણ વધુ હોવાથી તે રોગનિવારક અસર ધરાવે છે. સૂર્ય કુંડ, લક્ષ્મણ કુંડ, બ્રહ્મ કુંડ, રામ કુંડ અને સીતા કુંડ નામના 5 તળાવો છે. આ ઉપરાંત, અહીં એક દુર્ગા મંદિર પણ આવેલું છે.

સ્થાનિક પૂજારીઓના મતે, અહીંના તળાવના ગરમ પાણીમાં સ્નાન કરવાથી 36 પ્રકારના રોગો મટે છે. જેમાં ચામડીના રોગોથી લઈને ગેસનો સમાવેશ થાય છે. દેશ-વિદેશમાંથી અને અન્ય રાજ્યોમાંથી લોકો તેને જોવા માટે આવે છે. આ સ્થળનું સાંસ્કૃતિક મહત્વ એ છે કે આ સૂરજ કુંડમાં સ્નાન કરવાથી બધા પાપ ધોવાઈ જાય છે. સ્થાનિક લોકો કહે છે કે અહીં જે પણ ઇચ્છા પૂર્ણ ભક્તિથી કરવામાં આવે છે, તે પૂર્ણ થાય છે.

મંદિરના પૂજારી જીવલાલ પાંડે જણાવે છે કે ભગવાન શ્રી રામ ૧૪ વર્ષના વનવાસ માટે જંગલમાં ગયા હતા. રાજા દશરથે તે વિયોગના દુઃખમાં પોતાનો જીવ આપી દીધો. જ્યારે ભગવાન શ્રી રામને આ વાતની ખબર પડી, ત્યારે તેઓ ગયામાં ફાલ્ગુ નદીના કિનારે પિંડદાન કરવા પહોંચ્યા. તે સમયે, શ્રવણકુમાર ઋષિ સૂર્યકુંડ સ્થાન પર ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરી રહ્યા હતા. ભગવાન શ્રી રામ ઋષિ શ્રવણકુમારને દર્શન આપવા માટે આ સ્થળે પહોંચ્યા હતા. સતત કઠોર તપસ્યા દરમિયાન, ઋષિ શ્રવણકુમાર અનેક પ્રકારના રોગોથી પીડાતા હતા.જ્યારે ભગવાન રામ ઋષિ શ્રવણ કુમારને વરદાન માંગવા કહે છે, ત્યારે તેઓ એક એવા તળાવની માંગણી કરે છે જેમાં સ્નાન કરવાથી માનવજાતના તમામ પ્રકારના રોગો મટી જાય. આ પછી, શ્રી રામે ત્યાં તીર ચલાવીને સૂર્ય કુંડ બનાવ્યો.

વૈજ્ઞાનિકોએ આ તળાવ અને તેના પાણી પર ઘણી વખત સંશોધન કર્યું, પરંતુ તેમને પણ ખાલી હાથે પાછા ફરવું પડ્યું. તેઓ એ પણ સમજી શક્યા નહીં કે આ તળાવના ગરમ પાણીમાં સ્નાન કરવાથી ચામડીના રોગોથી કેવી રીતે રાહત મળે છે. અહીં ૧૪ થી ૩૧ જાન્યુઆરી સુધી મેળો ભરાય છે. તે સમય દરમિયાન, દરરોજ લગભગ 30 થી 40 હજાર લોકો અહીં સ્નાન કરે છે.