सुर्यकुण्ड धाम

यहाँको सामान्य पानीको तापक्रम १६९-१९० डिग्री फरेनहाइट हुन्छ। दुई तातो मुहानहरू बाहेक, त्यहाँ एउटा चिसो मुहान पनि छ। उच्च सल्फर सामग्रीको कारणले गर्दा पानीमा उपचारात्मक प्रभाव छ। सूर्य कुण्ड, लक्ष्मण कुण्ड, ब्रह्म कुण्ड, राम कुण्ड र सीता कुण्ड नामक ५ वटा पोखरी छन्। यस बाहेक, यहाँ एउटा दुर्गा मन्दिर पनि अवस्थित छ।

स्थानीय पुजारीहरूका अनुसार यहाँको पोखरीको तातो पानीमा नुहाउँदा ३६ प्रकारका रोगहरू निको हुन्छन्। जसमा छाला रोगदेखि लिएर ग्याससम्म पर्छन्। देश विदेश र अन्य राज्यहरूबाट मानिसहरू यसलाई हेर्न आउँछन्।यस ठाउँको सांस्कृतिक महत्व यो हो कि यस सुरज कुण्डमा स्नान गर्दा सबै पापहरू पखालिन्छन्। स्थानीय मानिसहरू भन्छन् कि यहाँ पूर्ण श्रद्धाका साथ जे पनि इच्छा गरिन्छ, त्यो पूरा हुन्छ।

मन्दिरका पुजारी जीवलाल पाण्डेले भगवान श्री राम १४ वर्षको वनवासको लागि वनवास गएको बताएका छन्। त्यो बिछोडको शोकमा राजा दशरथले आफ्नो प्राण त्यागे। जब भगवान श्री रामलाई यो कुरा थाहा भयो, उनी पिण्डदान गर्न गयाको फाल्गु नदीको किनारमा पुगे।त्यसै समयमा, ऋषि श्रवणकुमार सूर्यकुण्ड स्थानमा भगवान विष्णुको पूजा गरिरहेका थिए। भगवान श्रीराम ऋषि श्रवण कुमारलाई दर्शन दिन यस ठाउँमा पुग्नुभएको थियो। निरन्तर कठोर तपस्या गर्दा ऋषि श्रवण कुमारलाई धेरै प्रकारका रोगहरू लागे। जब भगवान रामले ऋषि श्रवण कुमारलाई वरदान माग्न आग्रह गर्नुहुन्छ, उनले एउटा यस्तो पोखरी माग्छन् जहाँ स्नान गर्नाले मानव जातिको सबै प्रकारका रोगहरू निको हुन्छन्। यसपछि, श्री रामले त्यहाँ तीर हानेर सूर्य कुण्डको निर्माण गर्नुभयो।

वैज्ञानिकहरूले यो पोखरी र यसको पानीको बारेमा धेरै पटक अनुसन्धान गरे, तर उनीहरू पनि खाली हात फर्कनु पर्यो। यो पोखरीको तातो पानीमा नुहाउँदा कसरी छालाको रोगबाट मुक्ति मिल्छ भनेर पनि उनीहरूले बुझ्न सकेनन्। यहाँ जनवरी १४ देखि ३१ सम्म मेला लाग्छ।त्यस समयमा, यहाँ हरेक दिन लगभग ३० देखि ४० हजार मानिसहरूले स्नान गर्छन्।